Even wat achtergrond informatie over NZ

New Zealand is bijzonder.
Verder weg dan NZ kun je niet gaan. De flora en fauna zijn vanwege die geïsoleerde ligging totaal anders . Ook de bevolking is anders dan we tot nu toe ontmoet hebben. Beetje stug ,graag op zichzelf ( totaal anders dan de "mate cultuur" van Australie) en ze lijken voortdurend te moeten vragen of je NZ toch niet heel erg mooi vindt. Het zal wel te maken hebben met hun korte geschiedenis en recente bevolking van het eiland. Eerst de Polynesiërs , later de Europeanen en vrij recent de Aziaten . Met 4,5 miljoen zijn ze .( 68% Europese achtergrond, 15 % Maori, 13% Aziaten en de rest de overige procenten)
Rond 1200 zeilden , vermoedelijk vanuit de Marquesas, steeds meer grote reis catamarans naar Aotearoa ,het land van de grote witte wolk. Hele families zaten op deze Waka,s met hun huisraad ,kippen, planten ,honden etc. Een onvoorstelbare reis zonder navigatie middelen van zo,n 3000 mijl.
Ze werden vermoedelijk gedreven door de honger en de voortdurende oorlogen om de weinige vruchtbare grond in de dalen van de rotsige Marquesas.
Veel van de huidige Maori,s vertellen bij overlevering van welke Waka ze afstammen. Ze gingen overigens gewoon door met oorlogje voeren. Dat zat er zo ingebakken. Zelfs kannibalisme was hun niet vreemd.
Op Aotearoa vonden ze de ruimte en voldoende voedsel.
Binnen 100 jaar verdwenen meer dan 30 vogelsoorten, vnl loopvogels, zoals de Moa,s waarvan de grootste 4 meter hoog werd. Een ei was een omelette voor het hele dorp. Ook de reusachtige adelaar ( Haast's aegle , met 18 kilo de zwaarste vogel die ooit gevlogen heeft) die de Moa,s als prooidieren had verdween. Niet alleen de mensen maar ook de meegebrachte honden en ratten hadden een groot aandeel in het verdwijnen van de soorten. Men moet zich realiseren dat er voorheen geen zoogdieren waren op Nieuw Zeeland en al helemaal geen grote carnivoren.
De onbeduidende Kiwi ontsnapte ternauwernood.
Abel Tasman arriveerde in December 1642 met twee kleine schepen , de Zeehaen en de Heemskerck, aan de Westkust van het Zuid eiland. Er ontstond vrijwel direct onenigheid met de krijgszuchtige Maori's. 4 mannen die aan land wilden gaan met hun sloep werden gedood. Hij noemde de baai "Moordenaars baai". De volgende dag vertrok hij ,achterna gezeten door kano,s. Na wat schieten met musketten en wat slachtoffers lieten de locals hem met rust.
Hij bracht een stuk kust in kaart en noemde het Statenland omdat hij dacht dat het het eiland was ten Zuiden van Kaap Hoorn dat enkele jaren daarvoor ontdekt was door de Nederlander (Belg) Jacques l,Hermite. Men moet zich realiseren dat men in die tijd alleen breedtegraden kon bepalen maar lengtegraden niet. Hij zat er dus duizenden mijlen naast!!
Later bemerkte de VOC de vergissing en herdoopte het land tot Zeelandia Nova.
Nadien was er weinig contact afgezien van een enkele walvisvaarder die proviand nodig had terwijl de Maori's lekker door gingen met knokken vanuit hun tot burchten versterkte dorpjes ,Pa, geheten. Bevolkingsaanwas was er dan ook nauwelijks. Nooit meer dan enkele tienduizenden bewoners had Aotearoa
Pas 125 jaar later bracht Captain James Cook op zijn eerste reis in 1769 de kust van Zeelandia Nova met de hem bekende fabelachtige precisie in kaart ( voorzien van een van de eerste chronometers van Harrison kon hij lengtegraden bepalen) .Hij verbasterde de Nederlandse naam tot New Zealand.
Rond 1820 ontstonden de eerste Engelse nederzettingen en uiteraard ook de eerste conflicten met de Maori's.
Er kwam wat handel op gang met Europa. Vlas en getatoeëerde hoofden waren de export artikelen want blanken en Maori's bleven er op los hakken.
In 1840 werd het verdrag van Waitangi gesloten tussen de Engelsen en een aantal stamhoofden van de Maori's . Daarin werd bepaald dat de Maori's recht hadden op de gebieden waar ze woonden of die ze bewerkten en het vrije gebruik hadden van grond en bossen en de visserij . De Engelsen concludeerden dat ze alle ongebruikte grond in bezit konden nemen en bovendien werd NZ een zelfstandige kolonie van het Britse rijk. Er ontstonden dus direct nog meer conflicten ; de Maori wars.
Beide bevolkingsgroepen waren nu ongeveer 60.000 man sterk en de Maori's hadden inmiddels ook geweren dus ze waren behoorlijk aan elkaar gewaagd Het ging er hard aan toe.
Heel merkwaardig overigens dat je met 120.000 man oorlog gaat voeren in een land dat 7x groter is dan NL.
In 1863 vielen de Engelsen met een leger van 18.000 man het Noord eiland binnen en onteigenden een groot deel van de grond die in handen was van de Maori's. Weer een opstand en geweld.
Pas tegen het eind van de 19e eeuw ontstond er enige rust. Recent volgden excuses en herstelbetalingen.
Hoe gaat het nu met de Maori's? Als groep zijn ze weinig succesvol in de maatschappij. Er is een laag slagingspercentage op school en dus is er veel werkeloosheid. Voor sommigen zijn criminele motorbendes een uitlaatklep voor hun frustraties ( Mongrel mob) .Anderen richten zich op hun perceptie van de grotendeels verloren cultuur in de vorm van gezichts tatouages, kunst en een spirituele beleving van de natuur (waarbij gemakshalve het drama van de Moa's even vergeten wordt ) Het is in ieder geval een bevolkingsgroep met een duidelijke identiteit.
De afstammelingen van de Westerse immigranten lijken te worstelen met een collectief schuldgevoel. Iedere berg ,baai of rivier wordt tegenwoordig met de Maori naam benoemd. De Haka is de identiteit van het NZ rugby team, het volkslied wordt deels in het Engels ,deels in het Maori gezongen terwijl maar 3% van de bevolking die taal spreekt . Bij iedere officiële gelegenheid worden te pas en te onpas de Maori,s tevoorschijn gehaald .Een mooie nieuwe kerk in Auckland heeft gebrandschilderde ramen met uitsluitend Polynesische motieven.
Wat is hun eigen cultuur . Anzac day is ontzettend belangrijk voor ze . Iedereen loopt met een " poppy " een klaproos ,veteranen marcheren bij het ochtendgloren door de straten van ieder plaatsje etc. Men gedenkt de eerste keer dat het gecombineerde Australische en New Zeelandse leger als zelfstandige eenheid en niet als kanonnenvoer in het Britse leger, een veldslag in ging in de eerste wereldoorlog. Overigens een vreselijke blunder van Winston Churchill, de toenmalige minister van oorlog, om ze naar Gallipoli aan de Bosporus te sturen. Ze werden door een overmacht aan Turken in de pan gehakt.
Je ziet het ook terug in het Nationaal Museum .De beneden verdieping is alleen maar Maori kunst en gebruiksvoorwerpen . De bovenverdieping bestaat uit wat schilderijen van de veldslagen met of zonder de Britten en belangrijke eigen kunst heb ik er eigenlijk niet gezien.
Wat is het dan . Sport cricket , rugby en vooral zeilen loopt iedereen voor warm . Peter Blake die de America's cup veroverde is een Nationale held , er zijn twee grote zalen in het maritiem museum aan hem gewijd.
De Aziaten, getalsmatig als groep bijna even groot als de Maori ,vooral in de grote steden, lijken zich geruisloos in te passen.
Ik vond het een vreemd land door de contrasten tussen de bevolkingsgroepen. De merkwaardige mengelmoes van cultuurarmoede en de herontdekking van de Maori cultuur. De fanatieke sportbeleving en de neiging tot afzondering dat alles in het decor van de vreemde prachtige natuur .

( NB: ik ben geen historicus en kan me ook voorstellen dat men er anders tegenaan kijkt. Ik heb heel lang tegen het hoofdstukje NZ aan zitten hikken. Nu ik bovenstaande heb geproduceerd hoop ik weer wat luchtiger over het vervolg van de reis te kunnen schrijven)